श्री चन्द्र बहादुर थापा - प्रधानाध्यापकMr. Chandra Bahadur Thapa - Principal
पुनर्वास नगरपालिकाको वडा नं. ७, परासन गाउँमा अवस्थित यस विद्यालयको भौगोलिक अवस्थाका हिसावले साविक परासन गा.वि.स. वडा नं. २ मा अवस्थित थियो । भने यसको पूर्वमा दोँदा नदी र सो नदिको परीपट्टी भारतको दुधुवा नेसनल पार्कको घना जङ्गल रहेको छ। त्यसै गरी, उत्तरमा पुनर्वास वडा नं. ५ को राना थारु वस्ती उग्रतारा (उदरी) वस्ती रहेको छ । पश्चिममा पुनर्वास नगरपालिका वडा नं. ७ को बुद्धवस्ती र ईलाका प्रहरी कार्यालय त्रिभुवनवस्ती हुँदै प्रतिभा नगर टाउन जाने बाटो छ। र दक्षिणमा पुनर्वास नगरपालिकको वडा नं. ८ पृथ्वीवस्ती रहेकोछ। यसको पूर्व दक्षिणमा अवस्थित पुनर्वासकै प्राकृतिक सुन्दरताले भरिपूर्ण पर्यटकीय क्षेत्र अन्तर्गत पिकनिक स्पोर्ट “रानीवन” आफैंमा मुस्कुराईरहेको आभास हुन्छ।भने त्यसकै लगभग पूर्व दक्षिणमा लमतन्न अवस्थामा रहेको नेपालकै एक नमूना ताल जुन नेपाल भरतको विवादित प्राकृतिक स्रोतका रुपमा चिनिएको “प्याराताल” राष्ट्रिय गौरवको लागि संघर्ष गरिरहेको छ । यस विद्यालयको सेवा क्षेत्रमा पर्ने केही टाढाका वस्ती बाहेक विद्यालय अवस्थित रहेको परासन गाउँ नेपालकै पुरानो जाति आदिवासी/जनजाति तथा धर्ती पुत्रका रुपमा परिचित एवम् महाराणा प्रतापका सन्तती, रानाथारु जातिका बालबालिकाहरु यहाँ अध्ययन गदर्छन् । सामाजिका रुपले प्रायः संयुक्त तथा बृहत परिवारमा बस्न रुचाउने यहाँका मानिसहरु एक आपसमा अति मिलनसार र सोझोपनका धनी छन् । त्यसै गरी, आपसमा आईपर्ने सानातिना विवाद,झै-झगडा र घरायसी कलहलाई आपसमै वसी भलमान्सा/पधना परम्पराबाट सुल्झाउने परम्परा रहेको छ । भने यस जातिको प्रमुख पर्वका रुपमा प्रसिद्ध होली पर्वलाई हर्षोल्लास एवम् खुशीयाली बाँडीचुडी मनाउने गर्दछन्। यस पर्वलाई पहिले-पहिले एक महिना अवधिभर मनाउने प्रचलन रहेता पनि हाल आएर समय सान्दर्भिक हुँदै होली मानाउने समयावधि छोट्टिदै गएको पाइन्छ । उक्त होली पर्वमा गाउँ भरिका बुढापाका तथा युवायुवतीहरु जम्मा भइ गोलो घेरा बनाई दुई समूहमा, कृष्णा लिला झल्किने गीत गाउँदै घर घरमा फगुवा माग्ने र एकआपसमा रङ दल्ने गर्दछन्।यस गाउँमा बस्ने मानिसहरु प्रायः हिन्दु धर्मालम्बी भएता पनि जन्मदेखि मृत्यूसम्मका आफ्नै मौलिक संस्कारहारु रहेको पाइन्छ। भाषाको हिसाबमा छुट्टै लिपि नभएता पनि नेपाली तथा हिन्दि भाषाको समिश्रण भएको छुट्टै मौलिक भाषाको प्रयोग रहेको छ। यस गाउँमा आफ्ना सन्ततिहरुलाई शिक्षाको उजयालो घामबाट बञ्चित गराउन हुँदैन भन्ने अभिप्राय अनुरुप शिक्षाको उज्यालो प्रकाश फैलाउने उद्देश्यले वि.सं. २०५५ सालमा 'श्री राष्ट्रिय प्रथमिक विद्यालय'को नामबाट यस विद्यालयको स्थापना भएको पाइन्छ । विद्यालय स्थापनाको २ वर्ष पछि मात्रै वि.सं. २०५७ सालमा कक्षा एक सञ्चालन अनुमति प्राप्त गरे पश्चात वि.सं. २०७२/०१/३० सम्म कक्षा ७ सम्मको कक्षा सञ्चालन अनुमति प्राप्त गरे पनि शै.स. २०७९ सम्म कक्षा १-७ जेनतेन सञ्चालन गर्दै जाँदा आवश्यक दरबन्दीको कमी, भौतिक संरचनाको अभाव र विद्यालयले आर्थिक भार थेग्न नसकेका कारण आम अभिभावक,समाजसेवी,बुद्धिजीवीहरुको भेला आयोजना गरी भौतिक एवम् आर्थिक स्रोत जुटाउने विकल्प नभएपछि “घाँटी हेरी हाड निल्ने” भनाईलाई चरित्रार्थ गर्दै पुनः कक्षा ६ र ७ हटाउनुपर्ने वाध्यात्मक परिस्थिति सृजना हुन गई शै.स. २०८० बाट कक्षा १-५ मात्रैमा सिमित राख्नु परेको तीतो यथार्थ रहेको छ। यस विद्यालयले समयको माग र विकासको गतिसँगै विभिन्न आरोह र अवरोह पार गर्दै आजको अवस्था सम्म आईपुग्न सफल भएको छ । आदर्श समाजका लागि सभ्य नागरिक निर्माण गर्न तथा समुन्नत समाज निर्माण गर्न शिक्षाको महत्वपूर्ण भूमिका हुन्छ भन्ने कुरा स्मरण गरी यस विद्यालयको स्थापना गर्ने समाजसेवी र शिक्षाप्रेमी अगुवाहरुको योगदान र समर्पणको उच्च कदर गर्न चाहन्छु । यस विद्यालयले विगतमा हासिल गरेको जस्तो शैक्षिक उपलब्धिहरु वर्तमान समयमा प्राप्त गर्न हाम्रा सामु थुप्रै समस्या र चुनौतिहरु रहेका छन् । आकर्षक भौतिक संरचनाको अभाव, न्युन शिक्षक दरबन्दीको अभाव, अभिभावकहरुको निजी विद्यालय तर्फको मोह, विद्यालयप्रति स्थानीय समूदायको चासो कम हुनु आदि कारणहरुले गर्दा दिनानु दिन विद्यार्थी सङ्ख्या घट्दो क्रममा रहेको अवस्था छ । यस्ता समस्याहरु सुल्झाउँदै शैक्षिक उन्नति हासिल गरी विद्यालयको शैक्षिक गुणस्तर कायम गर्न राज्यको एकल प्रयासले मात्र सम्भव हुँदैन । र यसमा समुदाय, व्यवस्थापन समिति, शिक्षक, अभिभावक र विद्यार्थीको सक्रिय पहलकदमी अवश्यक पर्दछ । राज्यले चाल्ने कदममा सबैको सार्थक सहभागिताले शैक्षिक गुणस्तर उकास्न सकिन्छ भन्ने बिचार व्यक्त गर्न चाहन्छु । विद्यालयले सञ्चालन गर्ने शैक्षिक क्रियाकलाप र यहाँबाट उत्पादित जनशक्तिको गुणस्तरलाई सापेक्ष रुपमा हेर्न सकिन्छ भन्ने लाग्छ । अन्त्यमा विद्यालयलाई हालको अवस्थामा ल्याउन सहयोग गर्नुहुने सम्पूर्ण सरोकारवालाहरु प्रति हार्दिक धन्यवाद व्यक्त गर्दै यस विद्यालयलाई थप उचाईमा पुर्याउन यस क्षेत्रका समाजसेवी, शिक्षाप्रेमी, बुद्धिजीवी, अभिभावक तथा विद्यार्थी भाइबहिनीहरुमा हार्दिक अपिल गर्दछु ।
Located in Parasan village, Ward No. 7 of Punarwas Municipality, this school was geographically situated in the former Parasan Village Development Committee (VDC), Ward No. 2. To its east flows the Doda River, across which lies the dense forest of India's Dudhwa National Forest. Similarly, to its north is the Tharu community settlement of Ugratara (Udari) in Punarwas Ward No. 5. To the west lies Buddha Basti of Punarwas Municipality Ward No. 7, along with the road leading from the Area Police Office Tribhuvanbasti towards Pratibhanagar Town. To the south is Prithwibasti in Ward No. 8 of Punarwas Municipality. In the east-south direction, the naturally scenic tourist spot picnic area "Raniwan" seems to be smiling in all its natural beauty. Furthermore, slightly to the east-south lies the extended, iconic "Pyaratal," recognized as one of Nepal’s model lakes and a site of natural resource dispute between Nepal and India, struggling for national pride.
The children studying in this school belong primarily to the Rana Tharu community, who are recognized as one of Nepal's oldest indigenous ethnic groups, original inhabitants, and descendants of Maharana Pratap. Socially accustomed to living in joint and extended families, the people here are exceptionally friendly and simple-hearted. They have a tradition of resolving minor disputes, quarrels, and domestic conflicts amicably among themselves through the traditional "Bhalmansa/Pradhana" system. They celebrate their principal festival, Holi, with immense joy and enthusiasm. Although it was customary in the past to celebrate this festival for an entire month, the duration has gradually shortened over time in response to contemporary needs. During the festival, elders and youth of the village gather, form a circle in two groups, sing songs depicting the pastimes of Lord Krishna (Krishna Leela), beg for Phaguwa from house to house, and smear colors on each other. Although the residents of this village are predominantly Hindu, they observe their own distinct indigenous rituals from birth to death. Linguistically, while they do not have a separate script, they use a unique colloquial language that is a blend of Nepali and Hindi.
With the noble intention that no child should be deprived of the light of education, 'Shri Rastriya Primary School' was established in the year 2055 BS to spread the light of education in this village. Two years after its establishment, the school received permission to run Grade 1 in 2057 BS. Although it subsequently obtained permission to run classes up to Grade 7 by 2072/01/30, and managed to run Grades 1 to 7 with great difficulty until the 2079 academic session, a bitter reality emerged. Due to a lack of required teacher quotas, inadequate physical infrastructure, and the school's inability to bear the financial burden, a meeting of parents, social workers, and intellectuals was organized. Having no alternative option to raise physical and financial resources, and acting upon the proverb "cut your coat according to your cloth," the school was forced into the unfortunate situation of cutting down Grades 6 and 7, limiting itself back to Grades 1 to 5 starting from the 2080 academic session.
The school has navigated through various ups and downs alongside the demands of time and the pace of development to reach where it is today. Remembering that education plays a vital role in building a civilized and prosperous society for an ideal community, I would like to express my high appreciation for the dedication and contributions of the social workers and educational pioneers who established this school. Achieving the same level of academic success in the present day as the school did in the past comes with numerous challenges. The lack of attractive physical infrastructure, shortage of teacher quotas, parents' inclination towards private schools, and declining local community interest have led to a gradual decrease in student enrollment.
Overcoming these challenges, elevating academic achievements, and maintaining educational quality is not possible through the sole effort of the state alone. It requires active initiatives from the community, school management committee, teachers, parents, and students. I believe that educational standards can be raised through the meaningful participation of all stakeholders in the steps taken by the state. The quality of educational activities conducted by the school and the human resources produced here can be evaluated accordingly. Finally, expressing my heartfelt gratitude to all stakeholders who have helped bring the school to its present state, I cordially appeal to the social workers, educationists, intellectuals, parents, and dear students of this region to support us in taking this school to greater heights.
